رخساره‌های رسوبی

رخساره‌های رسوبی

مشخصات چینه‌شناسی، سنگ‌نگاری و رخساره‌ای نهشته‌های بوکسیتی - لاتریتی تاش و آستانه در البرز شرقی: رهیافتهای دیرینه ‌محیطی

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران
چکیده
نهشته‌‌های بوکسیتی ـ لاتریتی تاش و آستانه به ترتیب در 40 کیلومتری شمال شاهرود و 30 کیلومتری شمال غرب دامغان واقع شده‌اند. نهشته بوکسیتی تاش به شکل یک افق چینه‌سان در بین سنگ‌آهکهای سازند روته و سنگ‌آهکهای دولومیتی سازند الیکا قرار دارد،‌ در حالی که‌ نهشته لاتریتی آستانه به صورت چینه سان بین سنگ آهکهای دولومیتی الیکا و شیل و ماسه سنگهای سازند شمشک واقع شده است. بافتهای پلیتومورفیک و میکروگرانولار از فراوان ترین عناصر بافتی زمینه و اووئیدها، پیزوئیدها و پلتها از مهمترین عناصر بافتی متمایز در این نهشته‌ها است. تجزیه و تحلیلهای بافتی، هر دو خاستگاه برجازا و نابرجازا را برای این نهشته‌ها نشان می‌دهد. بر اساس شواهد سنگ ‌نگاری و رخساره‌ای، نهشته‌های تاش و آستانه به ترتیب به پنج و سه واحد مجزا قابل تفکیک می‌باشند. نهشته تاش به طور عمده از دیاسپور، آناتاز، کائولینیت، هماتیت،‌ گوتیت و برتیرین و نهشته آستانه از کوارتز،‌ هماتیت،‌ گوتیت، کائولینیت و آناتاز تشکیل شده‌اند. یافته‌های چینه‌شناسی، سنگ ‌نگاری و رخساره‌ای نشانگر سه مرحله اصلی در سرگذشت تشکیل نهشته تاش و دو مرحله اصلی در تشکیل نهشته ‌آستانه است. در مرحله اول، مواد بوکسیتی،‌ لاتریتی و کانیهای رسی بر اثر فرآیندهای لاتریت‌زایی و بوکسیت‌زایی درجازا از سنگ منشأ تشکیل شده‌اند. در مرحله دوم، بخشی از این مواد به حفرات کارستی انتقال یافته و با نهشت خود یک افق بوکسیتی ضخیم در منطقه تاش و عدسیهای لاتریتی در منطقه آستانه را ایجاد نموده‌اند. سرانجام در مرحله سوم که تنها در نهشته تاش رخ داده،‌ شست‌وشوی برجا و سیلیکازدایی باعث بهبود کیفیت کانسنگ و افزایش مقدار آلومینا تا 52 درصد شده است.
کلیدواژه‌ها

آقانباتی، ع.، 1383. زمین شناسی ایران. سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 606 ص.
امینی، ل.، شمعانیان، غ.ح.، رقیمی، م.، جعفر زاده، ر.،1390. بررسیهای کانی شناسی، زمین شناسی و پیدایشی کانسارهای بوکسیت کارستی جاجرم. مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران، 3: 413ـ426.
حبیب زاده، ا.، شمعانیان، غ.ح.، عمرانی، ه.، 1393. تجزیه و تحلیل عناصر بافتی در بوکسیتهای کارستی جاجرم: ترکیب و شرایط تشکیل. مجله زمین شناسی اقتصادی، 6 (1): 163ـ176.
شهرابی، م. 1369. نقشه زمین شناسی چهارگوش 1:250000 گرگان. سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
کلاگری، ع.ا.، عابدینی، ع.، موذن، م.، 1382. زمین شناسی و کانی شناسی افق بوکسیتی قپی در غرب میاندوآب، آذربایجان غربی. مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران، 2: 165-185.
کلاگری، ع.ا.، عابدینی، ع.، مؤذن، م.، 1383. سنگهای دیاباز منشأ عمده واحد بوکسیتی پرموتریاس در قپی، غرب میاندوآب، آذربایجان غربی، ایران. نشریه علوم دانشگاه تربیت معلم، 2: 387-400.
لاسمی، ی.، داود، ج.، نادر، ک.، 1379. بررسی سازند الیکا در غرب البرز شرقی، ناحیه غزنوی. چهارمین همایش انجمن
زمین شناسی ایران، تبریز، صص. 198- 202.
معین السادات، س.ح، رضوی ارمغانی، م.ب.، 1372. زغال سنگ. سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 286 ص.
Argenio, B., & Mindszenty, A., 1995. Bauxites and related paleokarst: Tectonic and climatic event markers at regional unconformity. Eclogae Geologicae Helvetiae, 88: 453-499.
Bardossy, G., & Aleva, G.J.J., 1990.Lataritic bauxite. Developments in Economic Geology. Elsevier, Amesterdam, 624p.
Bardossy, G., 1982. Karst Bauxites–Bauxite deposits on carbonate rocks. Developments in Economic Geology. Elsevier, Amesterdam, 441p.
Berberian, M., & King, G.C.P., 1981. Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran. Earth Science, 18: 210-265.
Calagari A.A., & Abedini A., 2007. Geochemical investigation on Permo-Triassic bauxite horizon atKanisheeteh of Bukan, West-Azarbaidjan, Iran. Geochemical Exploration Journal, 94: 1-18.
Boni, M., Rollinson, G., Mondillo, N., Balassone, G., & Santoro, L., 2013. Quantitative Mineralogical Characterization of Karst Bauxite Deposits in the Southern Apennines, Italy. Economic Geology, 108: 813-833.
Boulange, B., 1984. Les formation bauxitiqueslateritiques de Cote d’lvoire. Lesfacies.Leur transformation, leur distribution etl’evolution du modele. Travet Doc, ORSTOM, Paris, 341p.
Ghavidel-Syooki, M., Hasanzadeh, J., & Vecoli, M., 2011. Palynology and isotope geochronology of the Upper Ordovician- Silurian successions (Ghelli and Soltan-Maidan Formation) in the Khoshyeilagh area, eastern Alborz Range, northern Iran. Review of Palaeobotany and Palynology, 164: 251-271.
Herrmann, L., Anongrak, N., Zarei, M., Schuler, U., & Spohrer K., 2007. Factor and processes of gibbsite formation in Nortern Thailand. Journal of Asian Earth Sciences, 71: 279-291.
Johns, W.D., Grim, R.E., & Bradly, W.F., 1954. Quantitative estimation of clay minerals by diffraction methods. Journal of Sediment Petrology, 24: 242-251.
Maclean, W.H., Bonavia, F.F., & Sanna, G., 1997. Argillite debris converted to bauxite during karstweathering: evidence from immobile element geochemistry at the Olmedo Deposit, Sardinia. Mineralum Deposita, 32: 607-616.
Mollai, H., 2011. Role of Mineralogy and Geochemistry in the Beneficiation of Jajarm Bauxite from North East Iran: Comparison with some other Bauxite Deposits of the World. Iranian Journal of Earth Sciences, 3: 153-167.
Muttoni, G., Gaetani, M., Kent, D.V., Sciunnach, D., Angiolini, L., Berra, F., Garzanti, E., Mattei, M., & Zanchi, A., 2009. Opening of the Neo-Tethys Ocean and the Pangea B to PangeaA transformation during the Permian. GeoArabia, 14: 17-48.
Nazari, H., 2006. Analyse de la tectoniquerecente et active dansl' Alborz Central et la region de Teheran: Approche morphotectonique et paleoseismologique. Science de la terreet de l’eau.Montpellier, 247p.
Öztrük, H., Hein, J.R., & Hanilci, N., 2002 . Genesis of the Dogankuzu and Mortaz bauxite deposits, Turides, Turkey, Separation Al, Fe and Mn implication for passive margin metallogeny. Economic Geology, 97: 1063-1077.
Petrascheck, W.E., 1989. The genesis of allochthonous Karst-type bauxite deposits of southern Europe. Mineralum Deposita, 24: 77-81.
Reolid, M., Abad, I., & Martin Garcia, J. M., 2008. Palaeoenvironmental implications of ferruginous deposit related to a Middle-Upper Jurassic discontinuity (Prebtic Zone, Betic Cordillera), Southern Spain. Sedimentary Geology, 203: 1-16.
Zarasvandi, A., Charchi, A., Carranza, E.J.M., & Alizadeh, B., 2008. Karst bauxite deposits in the Zagros Mountain Belt, Iran. Ore Geology Reviews, 34: 521-532.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.